
Forklift ve iş ekipmanları için periyodik kontrol nedir, kim yapar, hangi durumlarda ek kontrol gerekir? Günlük kontrol listesi, bakım ve kayıt yükümlülükleri bu rehberde.
Forklift, istif makinesi ve personel yükselticiler "iş ekipmanı" sayılır ve işverenin bu ekipmanları güvenli şekilde kullandırma yükümlülüğü vardır. Periyodik kontrol, günlük kontrol ve bakım kaydı bu yükümlülüğün üç ayağıdır. Bu rehberde, İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliği çerçevesinde periyodik kontrolün ne anlama geldiğini, kimlerin yapabileceğini ve hangi kayıtların tutulması gerektiğini özetliyoruz. Operatör belgesi için ayrıca operatör belgesi rehberimize bakabilirsiniz.
Periyodik kontrol nedir?
Periyodik kontrol, iş ekipmanının güvenli çalışma durumunu korumak için belirli aralıklarla ve belirli olaylardan sonra yetkili kişilerce yapılan kontrol ve değerlendirmedir. Sonuç, imzalı bir rapor olarak düzenlenir ve ekipman kullanıldığı sürece saklanır.
Kontrol aralığı kaça bağlıdır?
Her ekipman için tek bir "kaç ayda bir" kuralı yoktur. Yönetmeliğe göre kontrol aralığı sırasıyla standartlarda ve üretici talimatlarında öngörülen süreye, bunlar yoksa işyeri koşulları, kullanım sıklığı ve süresi dikkate alınarak yapılan risk değerlendirmesine göre belirlenir. Makinenize uygun aralığı üretici kullanım kılavuzundan ve iş güvenliği uzmanınızdan teyit edin.
Hangi durumlarda ek kontrol gerekir?
- Kurulumdan sonra ve ilk kullanımdan önce
- Önemli bakım veya onarımdan sonra
- Makinenin yeri veya kullanım şekli değiştiğinde
- Kaza, doğal olay ya da uzun süre kullanılmama gibi arıza riski doğurabilecek olaylardan sonra
Periyodik kontrolü kim yapar?
Kontrol, yönetmelikte tanımlanan periyodik kontrole yetkili kişilerce yapılır; bu kişiler arasında ilgili alanda yetkili mühendis, teknik öğretmen, tekniker ve yüksek tekniker bulunur. Önemli bir kural: ekipmanın bakımını yapan kişi aynı ekipmanın periyodik kontrolünü yapamaz. Raporlarda kontrol yapan kişinin imzası ve EKİPNET kayıt numarası bulunmalıdır; kontrol sözleşmesi ve raporlama İSG-KATİP sistemi üzerinden yürütülür.
Günlük kontrol listesi
Periyodik kontrol yeterli değildir; operatör her vardiya başında kısa bir kontrol yapmalı ve kaydetmelidir:
- Lastik, tekerlek ve bağlantı somunları
- Çatal, zincir, mast ve hidrolik hortumlarda sızıntı/hasar
- Fren, direksiyon, korna ve ışıklar
- Emniyet kemeri ve koruyucu kafes/çatı
- Akü, yakıt ve yağ seviyeleri; elektrikli modellerde kablo ve fiş durumu
- Hareket halinde sesli/ışıklı uyarılar
Hatalı bir noktada makine servis edilene kadar kullanım dışı bırakılmalıdır.
Bakım ve kayıtlar
- Günlük kontrol ve fonksiyon denemeleri kayıt altına alınır.
- Bakım ve onarım kayıtları makinenin kullanım ömrü boyunca saklanır.
- Periyodik kontrol raporları ekipman kullanıldığı sürece muhafaza edilir ve yetkililere gösterilebilir olmalıdır.
Bakımda dikkat edilecekler
- Üretici bakım planına uymak; yağ, filtre ve hidrolik bakım aralıklarını aksatmamak
- Yetkili servis ve orijinal/uygun yedek parça kullanmak
- Lityum akülü makinelerde şarj yönetimi ve BMS uyarılarını izlemek
- Kullanım yoğunluğu yüksekse bakım aralıklarını sıklaştırmak
Sık sorulan sorular
Periyodik kontrolü yaptırmamanın sonucu nedir?
Denetimde idari para cezası ve iş kazası halinde işveren için hukuki sorumluluk doğabilir. Güncel yaptırımlar için iş güvenliği uzmanınıza veya ilgili mevzuata başvurun.
Yeni aldığım makine için kontrol gerekir mi?
Kurulumdan sonra ve ilk kullanımdan önce kontrol yapılması gereken ekipmanlar vardır; makineniz için gereken kontrolü satıcınıza ve iş güvenliği uzmanınıza danışın.
Sonuç
Periyodik kontrol, günlük kontrol ve düzenli bakım birlikte yürütüldüğünde hem iş kazası riski hem de beklenmedik arıza maliyeti düşer. Bimaksa'dan aldığınız makineler için bakım ve servis konusunda destek almak için teknik servis sayfamızı ziyaret edebilir veya bizimle iletişime geçebilirsiniz.
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; yükümlülükler mevzuattaki değişikliklere göre güncellenebilir. Hukuki değerlendirme için iş güvenliği uzmanınıza danışın.